Neta จากดาวเด่นรถไฟฟ้าจีน สู่วิกฤตล้มละลายในยุคทองของรถยนต์ EV

วิเคราะห์สาเหตุของวิกฤต

1. ปัญหาทางการเงินที่สะสมมาอย่างยาวนาน

งบการเงินของ Hozon Auto แสดงให้เห็นถึงการขาดทุนอย่างต่อเนื่อง:

• ปี 2021: ขาดทุน 29.13 พันล้านหยวน

• ปี 2022: ขาดทุน 48.4 พันล้านหยวน (676 ล้านดอลลาร์สหรัฐ)

• ปี 2023: ขาดทุน 68.7 พันล้านหยวน (960 ล้านดอลลาร์สหรัฐ)

ณ ปลายปี 2024 บริษัทมีหนี้สินรวมสูงถึง 98 พันล้านหยวน (ประมาณ 420 พันล้านบาท) ขณะที่เงินสำรองคงเหลือเพียง 28.3 พันล้านหยวน

2. ความล้มเหลวในการระดมทุน

จุดแตกหักสำคัญเกิดขึ้นในกุมภาพันธ์ 2025 เมื่อการระดมทุนรอบ Series E ที่คาดหวังจะได้เงิน 40-45 พันล้านหยวน (550-620 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) ล้มเหลว

การลงทุน 30 พันล้านหยวนจากนักลงทุนรายใหญ่ถูกยกเลิกเมื่อบริษัทไม่สามารถปฏิบัติตามเงื่อนไขต่างๆ ได้ ซึ่งรวมถึง:

• การเริ่มการผลิตใหม่ในโรงงานหลัก

• การหาแหล่งเงินลงทุนร่วม (co-investment)

• การลดหนี้สินลงในระดับที่ยอมรับได้

3. การหยุดชะงักของการผลิต

ปัญหาการเงินส่งผลให้การผลิตของเนต้าต้องหยุดชะงักในหลายโรงงาน:

• โรงงานทงเซียง (มณฑลเจ้อเจียง): โรงงานหลักที่มีกำลังการผลิต 200,000 คันต่อปี หยุดการผลิตตั้งแต่ปลายปี 2024

• โรงงานนานหนิง: หยุดการผลิตเมื่อกุมภาพันธ์ 2024

• โรงงานอี่ชุน: ปิดการผลิตเนื่องจากปัญหาการขาดแคลนชิ้นส่วน

ผลกระทบต่อผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง

พนักงาน

• จำนวนพนักงานลดลงจาก 7,932 คน เป็น 5,000 คน

• พนักงานที่เหลือถูกลดเงินเดือน 75% จากระดับเดิม

• ผู้บริหารระดับสูงถูกลดเงินเดือนถึง 30%

• การจ่ายเงินเดือนล่าช้าและไม่สม่ำเสมอ

ซัพพลายเออร์

เจ้าหนี้และซัพพลายเออร์หลายรายมาประท้วงที่สำนักงานใหญ่ในเซี่ยงไฮ้ เรียกร้องเงินค้างชำระ บางรายถึงกับนอนค้างคืนในอาคาร บริษัทเสนอให้แปลงหนี้ 70% เป็นหุ้น แต่ได้รับการตอบรับที่ไม่ดีนัก

ดีลเลอร์

ดีลเลอร์กว่า 20 รายจากเครือข่ายกว่า 300 แห่งทั่วประเทศจีนมาชุมนุมที่โรงงานทงเซียง เรียกร้อง:

• เงินชดเยียะสำหรับการดำเนินงานขาดทุนตั้งแต่กันยายน 2024

• การคืนเงินจ่ายล่วงหน้าสำหรับรถที่ไม่ได้รับมอบ

• การรับประกันการดำเนินงานในอนาคต

 

ผลกระทบต่อตลาดต่างประเทศ: กรณีศึกษาประเทศไทย

ข้อมูลทางการเงินของ Neta Auto (Thailand)

บริษัท เนต้า ออโต้ (ไทยแลนด์) จำกัด ที่จดทะเบียนเมื่อ 1 ธันวาคม 2021 ด้วยทุนจดทะเบียน 232 ล้านบาท กลายเป็นกรณีศึกษาที่สะท้อนผลกระทบของวิกฤตบริษัทแม่

ผลการดำเนินงานปี 2023:

• รายได้รวม: 6,321.70 ล้านบาท (เติบโต 331.18% จากปี 2022)
• ขาดทุนสุทธิ: 1,808.56 ล้านบาท (เพิ่มขึ้น 2,338.99% จากกำไร 80.77 ล้านบาทในปี 2022)
• ต้นทุนขาย: 6,987.26 ล้านบาท (สูงกว่ารายได้ 665.56 ล้านบาท)
• หนี้สินรวม: 9,022.68 ล้านบาท (สูงกว่าสินทรัพย์รวม 7,350.20 ล้านบาท)

การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างการบริหาร

สิ่งที่น่าตกใจคือการเปลี่ยนแปลงในโครงสร้างการบริหารของเนต้าไทย:

• 2022: มีผู้บริหารจีนหลายคนเป็นกรรมการ

• 2024-2025: ผู้บริหารจีนลาออกทีละคน

• พฤษภาคม 2025: เหลือ นางสาวสรินยา ศรีไทย (อดีตพนักงานขายตำแหน่ง Sale Operation Specialist) เป็นกรรมการคนเดียว

เมื่อวันที่ 27 พฤษภาคม 2025 นางสาวสรินยาได้เข้าแจ้งความที่สถานีตำรวจนครบาลทองหล่อ อ้างว่าถูกหลอกให้เซ็นรับเป็นกรรมการคนเดียว ขณะที่เดิมตกลงกับผู้บริหารจีนว่าจะมีกรรมการ 2 คน

ผลกระทบต่อห่วงโซ่อุปทาน

โรงงานบางชันเยนเนอเรลเอเซมบลี ที่รับประกอบรถเนต้าประกาศแผนปลดพนักงาน 400 คน สอดคล้องกับ:

• ยอดขายใน 11 เดือนแรกของปี 2024: 6,534 คัน (ลดลง 45.8%)

• การปิดตัวของดีลเลอร์หลายราย

• การขายรถแบบ "Cut Loss" โดยดีลเลอร์ที่เหลือตั้งราคา NETA V-II ที่ 399,000 บาท หรือต่ำกว่า

วิเคราะห์ผลกระทบต่ออุตสาหกรรม

1. สัญญาณเตือนสำหรับผู้ผลิตรายเล็ก

การล้มละลายของเนต้าเป็นสัญญาณเตือนสำหรับผู้ผลิตรถยนต์ไฟฟ้ารายเล็กในจีนที่จำนวนมากกว่า 300 บริษัท ปัจจุบันเหลือเพียง 10-15 บริษัทเท่านั้นที่สามารถแข่งขันได้อย่างมีประสิทธิภาพ

2. การรวมตัวของอุตสาหกรรม

ผู้เชี่ยวชาญคาดการณ์ว่าอุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้าจีนจะเข้าสู่ยุคการรวมตัว (Consolidation) อย่างเข้มข้น โดยเหลือเพียงผู้เล่นหลักไม่เกิน 5-7 บริษัท ประกอบด้วย:

• BYD (ผู้นำตลาดปัจจุบัน)

• Tesla (ในจีน)

• Li Auto, NIO, XPeng (กลุ่มรถไฟฟ้าพรีเมียม)

• SAIC, Geely (กลุ่มผู้ผลิตรถยนต์ดั้งเดิม)

3. ผลกระทบต่อการลงทุนข้ามชาติ

กรณีของเนต้าในประเทศไทยสะท้อนถึงความเสี่ยงของการลงทุนจากผู้ประกอบการจีนในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะ:

• ความเสี่ยงด้านการกำกับดูแล (Governance Risk)

• การถ่ายโอนความรับผิดชอบให้พนักงานท้องถิ่น

• ปัญหาการจ่ายหนี้เป็นสินค้าแทนเงินสด

มุมมองผู้เชี่ยวชาญ

นายกิตติพงษ์ อุรพีพัฒนกุล นักวิเคราะห์อุตสาหกรรมยานยนต์ กล่าวว่า “กรณีของเนต้าเป็นบทเรียนสำคัญว่าการเติบโตอย่างรวดเร็วในอุตสาหกรรมที่มีการแข่งขันสูงต้องมาพร้อมกับการบริหารการเงินที่มีวินัย และการวางกลยุทธ์ระยะยาวที่ชัดเจน”

ดร.สมชาย ศรีสมิต นักเศรษฐศาสตร์การเงิน วิเคราะห์ว่า “ปัญหาของเนต้าสะท้อนถึงฟองสบู่ในอุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้าจีนที่มีการลงทุนมากเกินความจำเป็น การปรับตัวครั้งนี้จะทำให้อุตสาหกรรมมีความแข็งแกร่งมากขึ้นในระยะยาว”

บทเรียนสำหรับนักลงทุนและผู้ประกอบการ

    •    การบริหารกระแสเงินสด: การขายได้มากไม่ได้หมายความว่าจะทำกำไรได้ การควบคุมต้นทุนและการบริหารกระแสเงินสดมีความสำคัญมากกว่าการขยายยอดขาย
    •    การวางตำแหน่งแบรนด์: การเปลี่ยนกลุ่มเป้าหมายจากตลาดราคาประหยัดไปสู่ตลาดระดับบนต้องมีการเตรียมความพร้อมอย่างรอบคอบ
    •    การกระจายความเสี่ยง: การพึ่งพาตลาดเดียวอย่างมากเกินไปเป็นความเสี่ยงสูง การขยายไปสู่ตลาดต่างประเทศควรเริ่มตั้งแต่เนิ่นๆ
    •    การกำกับดูแลกิจการ: สำหรับการลงทุนข้ามชาติ การมีระบบการกำกับดูแลที่โปร่งใสและมีประสิทธิภาพมีความสำคัญต่อการปกป้องผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

อนาคตของอุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้า

แม้ว่าการล้มละลายของเนต้าจะเป็นข่าวร้ายสำหรับผู้ที่เกี่ยวข้องโดยตรง แต่ผู้เชี่ยวชาญมองว่าเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการปรับตัวของอุตสาหกรรมที่มีศักยภาพในระยะยาว

การคาดการณ์ตลาดรถยนต์ไฟฟ้าโลกในระยะ 5 ปีข้างหน้า:
    •    ตลาดรวมจะเติบโตต่อเนื่องที่อัตรา 15–20% ต่อปี
    •    จำนวนผู้ผลิตจะลดลงจากการรวมตัวและการล้มละลาย
    •    ผู้ผลิตที่เหลืออยู่จะมีความแข็งแกร่งและประสิทธิภาพสูงขึ้น
    •    เทคโนโลยีจะพัฒนาเร็วขึ้นเนื่องจากการแข่งขันในระดับสูง

บทสรุป

การล้มละลายของเนต้าเป็นมากกว่าการสิ้นสุดของแบรนด์หนึ่ง แต่เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของอุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้าที่กำลังเข้าสู่ยุคใหม่ของการแข่งขันที่เข้มข้นและมีประสิทธิภาพมากขึ้น สำหรับผู้ประกอบการและนักลงทุนไทย เหตุการณ์นี้เป็นบทเรียนสำคัญในการประเมินความเสี่ยงและการเลือกพันธมิตรทางธุรกิจในยุคโลกาภิวัตน์

---

รายงานพิเศษนี้จัดทำขึ้นจากการรวบรวมข้อมูลจากแหล่งต่าง ๆ รวมถึงงบการเงิน รายงานของสื่อจีน และการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญในอุตสาหกรรม