การจำแนกกลุ่มอุตสาหกรรมตามความเสี่ยง

สศช. ได้จำแนกอุตสาหกรรมไทยออกเป็น 2 กลุ่มตามระดับการพึ่งพามูลค่าเพิ่มจากต่างประเทศ:

1. กลุ่มที่พึ่งพามูลค่าเพิ่มจากต่างประเทศในเกณฑ์สูง (FVA > 50%) โดยเฉพาะจากจีน ได้แก่:

• ถ่านโค้กและปิโตรเลียม
• ผลิตภัณฑ์เคมี
• แร่อโลหะอื่นๆ
• โลหะมูลฐานและโลหะประดิษฐ์
• เครื่องจักรและเครื่องมือ

2. กลุ่มที่พึ่งพามูลค่าเพิ่มจากต่างประเทศน้อยกว่า (FVA < 50%) แต่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ได้แก่:

• อุตสาหกรรมอาหาร
• เสื้อผ้าและสิ่งทอ
• เครื่องหนังและรองเท้า
• ไม้และผลิตภัณฑ์จากไม้
• กระดาษและผลิตภัณฑ์
• ยางและพลาสติก
• อุปกรณ์ไฟฟ้า
• ยานยนต์ รถพ่วงและรถกึ่งพ่วง
• การผลิตอื่นๆ

ปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อภาคอุตสาหกรรมไทย

ตามที่ สศช. ระบุ อุตสาหกรรมไทยยังกำลังเผชิญกับความท้าทายเพิ่มเติม:

1. มาตรการกีดกันทางการค้าของสหรัฐอเมริกา: คาดว่าจะส่งผลกระทบโดยตรงต่อภาคการส่งออกของไทย
    
2. การไหลเข้าของสินค้าจากจีน: สินค้านำเข้าจากจีนมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในทุกกลุ่มสินค้า โดยเฉพาะวัตถุดิบและสินค้าขั้นกลาง ส่งผลกระทบต่อผู้ประกอบการไทยที่มีต้นทุนการผลิตสูงกว่า ทำให้ต้องแข่งขันทางด้านราคาที่รุนแรงยิ่งขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs)
    

แนวทางการแก้ไขปัญหาตามข้อเสนอของ สศช.

สศช. ได้เสนอแนวทางการแก้ไขปัญหาที่เน้นการสร้างมูลค่าเพิ่มทางการค้าจากปัจจัยการผลิตภายในประเทศ ดังนี้:

1. ทบทวนสิทธิประโยชน์ด้านการลงทุน: ภาครัฐควรพิจารณาทบทวนสิทธิประโยชน์ที่ให้กับนักลงทุนจากต่างประเทศ โดยเน้นผู้ลงทุนที่สามารถสร้างความเชื่อมโยงและมูลค่าเพิ่มให้กับผู้ประกอบการไทย โดยเฉพาะ SMEs และสตาร์ทอัพ
    
2. ควบคุมและติดตามการใช้วัตถุดิบในประเทศ: หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรมีการกำกับดูแลให้ผู้ประกอบการที่ได้รับสิทธิประโยชน์จากการส่งเสริมการลงทุนใช้วัตถุดิบในประเทศ (Local contents) ในอัตราไม่ต่ำกว่าร้อยละ 40 เพื่อสนับสนุนผู้ประกอบการไทย
    
3. สนับสนุนการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรม: ภาครัฐควรส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมการผลิตที่จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตของสินค้าอุตสาหกรรม เพื่อยกระดับความสามารถในการแข่งขันและการสร้างมูลค่าเพิ่มในประเทศจากการส่งออกสินค้า

บทสรุป

ข้อมูลจากการวิเคราะห์ของ สศช. สะท้อนให้เห็นถึงปัญหาเชิงโครงสร้างที่สำคัญของภาคอุตสาหกรรมไทย ที่แม้จะส่งออกได้มากขึ้น แต่กลับสร้างมูลค่าเพิ่มในประเทศได้น้อยลง ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจของประเทศในระยะยาว

ภายใต้สถานการณ์ดังกล่าว จำเป็นอย่างยิ่งที่ภาครัฐต้องให้ความสำคัญต่อแนวทางการสร้างมูลค่าเพิ่มทางการค้าจากปัจจัยการผลิตภายในประเทศ เพื่อยกระดับอุตสาหกรรมการผลิตไทยและการสร้างมูลค่าเพิ่มในประเทศจากการส่งออกสินค้าให้ได้มากขึ้น ซึ่งจะช่วยให้การเติบโตของภาคการส่งออกสามารถสร้างประโยชน์ที่แท้จริงให้กับประเทศไทยได้อย่างยั่งยืน

ที่มา: มูลค่าเพิ่มจากการส่งออกสินค้าไทย: กับดักและความท้าทายทางเศรษฐกิจ