ฟื้นฟูศรัทธาการบริจาคในไทย ถึงเวลาสร้างระบบจัดอันดับความน่าเชื่อถือองค์กรการกุศล?

แนวทางการแก้ปัญหา: กรณีศึกษาจากต่างประเทศ

การโกงเงินบริจาคไม่ใช่ใหม่ในต่างประเทศเช่น ในประเทศสหรัฐ มีคดีของ Cancer Fund of America, Cancer Support Services, Breast Cancer Society ฯลฯ ซึ่งครอบครัว Reynolds ใช้เงินบริจาคเกือบทั้งหมดในกิจกรรมส่วนตัว เช่น ซื้อรถหรู เที่ยวหรู และจ้างญาติเป็นพนักงานด้วยเงินเดือนสูง รวมยอดเงินสูญหายกว่า 187 ล้านดอลลาร์ หรือ ประมาณ 6,000 ล้านบาท ตลอดระยะเวลาหลายปี สุดท้ายถูกดำเนินคดีโดยหน่วยงานของรัฐ ถือว่าหนึ่งในคดีใหญ่ในการทุจริตเงินบริจาด

ดังนี้ในสหรัฐอเมริกาภาคประชาชน ที่รวมทั้ง องค์กรไม่แสดงหากำไร ภาคเอกชน หรือบุคคลที่มีชื่อเสียงได้ ร่วมกับตั้งองค์กรเพื่อจัดอันดับความน่าเชื่อถือขององค์กรการกุศลหรือองค์กรที่ขอรับบริจาค โดยมีทั้งการจัดอันดับ การรับรององค์กร ซึ่งมีหลายองค์กรเช่น
 

Charity Navigator 

Charity Navigator เป็นองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรที่ตั้งขึ้นในสหรัฐอเมริกา โดยมีภารกิจหลักคือการประเมินและจัดอันดับองค์กรการกุศลต่างๆ เพื่อช่วยให้ผู้บริจาคสามารถตัดสินใจได้อย่างมีข้อมูลและมั่นใจในการบริจาคเงินของตน Charity Navigator ใช้ระบบการให้ดาวคะแนนตั้งแต่ 1 ถึง 4 ดาว เพื่อสะท้อนถึงประสิทธิภาพและความรับผิดชอบขององค์กรการกุศล โดยพิจารณาจากเกณฑ์หลักสองประการ ได้แก่ ความรับผิดชอบและการเงิน (Accountability & Finance) และ วัฒนธรรมองค์กรและผลลัพธ์ (Culture & Results)

Charity Navigator มีบทบาทสำคัญในการเป็นแหล่งข้อมูลที่เป็นกลางและเชื่อถือได้สำหรับผู้บริจาค โดยมีวัตถุประสงค์และประโยชน์ดังนี้:

สร้างความมั่นใจ: ช่วยให้ผู้บริจาคมีความมั่นใจว่าเงินบริจาคของตนจะถูกนำไปใช้อย่างมีประสิทธิภาพและบรรลุวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้

ลดความเสี่ยง: ลดความเสี่ยงที่ผู้บริจาคจะถูกหลอกลวงโดยองค์กรที่ไม่โปร่งใสหรือไม่ซื่อสัตย์

เปรียบเทียบข้อมูล: ช่วยให้ผู้บริจาคสามารถเปรียบเทียบข้อมูลขององค์กรการกุศลต่างๆ ได้อย่างง่ายดาย เพื่อเลือกองค์กรที่เหมาะสมกับความสนใจและค่านิยมของตน

ส่งเสริมความโปร่งใส: กระตุ้นให้องค์กรการกุศลมีความโปร่งใสและรับผิดชอบมากขึ้นในการดำเนินงาน เพื่อให้ได้รับการจัดอันดับที่ดีจาก Charity Navigator
 

เว็บไซต์ charitynavigator.org

Candid

Candid ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มที่ให้ตราความโปร่งใสแก่องค์กรไม่แสวงหาผลกำไร ได้กำหนดระดับความโปร่งใสตั้งแต่ Bronze ถึง Platinum การได้มาซึ่งตราระดับต่างๆ เหล่านี้แสดงถึงความมุ่งมั่นขององค์กรในการเปิดเผยข้อมูลการดำเนินงานและการเงินต่อสาธารณะ เพื่อสร้างความไว้วางใจและความน่าเชื่อถือจากผู้บริจาคและสาธารณชนทั่วไป

ระดับ Bronze แสดงถึงการเริ่มต้นของการเปิดเผยข้อมูล โดยองค์กรได้ให้ข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับภารกิจ งบประมาณ และกิจกรรมหลัก

ระดับ Silver หมายถึงการเปิดเผยข้อมูลที่ละเอียดขึ้น รวมถึงรายละเอียดของโครงการที่ดำเนินการ ผลลัพธ์ที่ได้ และวิธีการใช้งบประมาณที่ชัดเจนขึ้น

ระดับ Gold สะท้อนถึงการเปิดเผยข้อมูลเชิงลึกที่ครอบคลุม ทั้งรายงานประจำปี รายงานทางการเงินที่ผ่านการตรวจสอบ และข้อมูลเกี่ยวกับคณะกรรมการบริหาร รวมถึงนโยบายการดำเนินงานที่สำคัญ

ระดับ Platinum เป็นระดับสูงสุดของความโปร่งใส องค์กรที่ได้รับตราระดับนี้จะมีการเปิดเผยข้อมูลอย่างครบถ้วนและสม่ำเสมอ รวมถึงการประเมินผลกระทบทาง
สังคม (Social Impact Assessment) และข้อมูลเชิงคุณภาพที่แสดงให้เห็นถึงความรับผิดชอบและความมีประสิทธิภาพในการดำเนินงาน ตราระดับ Platinum ยังบ่งบอกถึงความมุ่งมั่นอย่างแรงกล้าในการสร้างความไว้วางใจและการตรวจสอบจากสาธารณะอย่างต่อเนื่อง
 

เว็บไซต์ candid.org
 

BBB Wise Giving Alliance

BBB Wise Giving Alliance (BBB WGA) เป็นหนึ่งในหน่วยงานสำคัญของสหรัฐอเมริกาที่ทำหน้าที่ตรวจสอบและประเมินความน่าเชื่อถือขององค์กรไม่แสวงหากำไร แนวทางของ BBB WGA เน้น “มาตรฐานธรรมาภิบาล” อย่างเคร่งครัด โดยกำหนด 20 หลักเกณฑ์ที่องค์กรต้องปฏิบัติตาม ตัวอย่างมาตรฐานสำคัญ เช่น การกำกับดูแลของคณะกรรมการ (Board Oversight) ความโปร่งใสทางการเงิน (Financial Transparency) ความเหมาะสมของวิธีระดมทุน (Fundraising Practices) และการรายงานผลการดำเนินงาน (Performance Reporting) องค์กรที่จะได้รับสถานะ “Accredited” จะต้องผ่านทุกข้อ หรือหากไม่ผ่านก็จะมีการระบุข้อที่ขาดแคลนอย่างชัดเจน

ระบบจัดอันดับของ BBB WGA ไม่ได้ให้คะแนนเป็นตัวเลขหรือดาว แต่จะมุ่งเน้นรายงานผลการตรวจสอบตามแต่ละเกณฑ์ หากผ่านครบถ้วนจะมีเครื่องหมาย Accredited ให้ใช้บนเว็บไซต์และเอกสารต่าง ๆ ซึ่งช่วยเสริมสร้างความน่าเชื่อถือให้กับองค์กรและเพิ่มความมั่นใจแก่ผู้บริจาค การเปิดเผยรายงานเหล่านี้ต่อสาธารณะทำให้ประชาชนสามารถตรวจสอบข้อมูลก่อนตัดสินใจสนับสนุนองค์กรใดองค์กรหนึ่ง

20 หลักเกณฑ์มาตรฐานของ BBB Wise Giving Alliance (20 BBB Standards for Charity Accountability) ถูกออกแบบมาเพื่อประเมินความน่าเชื่อถือและความโปร่งใสขององค์กรไม่แสวงหากำไร โดยแบ่งเป็น 4 หมวดหลัก ได้แก่ ธรรมาภิบาลองค์กร, การวัดผลสำเร็จ, การบริหารการเงิน, และการระดมทุนอย่างมีจริยธรรม ตัวอย่างหัวข้อสำคัญทั้ง 20 ข้อ ได้แก่:

แนวทางของ BBB Wise Giving Alliance จึงมุ่งสู่การสร้างความโปร่งใสและธรรมาภิบาลในระดับสูง โดยเฉพาะการรายงานข้อมูลต่อสาธารณะและการตรวจสอบภายใน อีกทั้งยังเป็นแรงจูงใจให้แต่ละองค์กรพัฒนามาตรฐานการบริหารตนเองและตระหนักถึงความคาดหวังจากภาคประชาชนอยู่เสมอ

เว็บไซต์ give.org

การสร้างระบบตรวจสอบเงินบริจาคในประเทศไทย

มาตรฐานเหล่านี้ถูกใช้เป็นกรอบในการประเมินองค์กร เพื่อสร้างความไว้วางใจ ลดการทุจริต และช่วยให้ผู้บริจาคตัดสินใจสนับสนุนองค์กรที่บริหารอย่างรับผิดชอบและโปร่งใส

การนำระบบเหล่านี้มาใช้ในไทย อาจไม่ใช่เพียงการตอกย้ำ “ความน่าเชื่อถือ” เท่านั้น แต่เป็นการฟื้นฟูศรัทธาของประชาชนที่อยากทำดีแต่ไม่อยากถูกหลอกอีก

เราคงไม่อาจหยุดทุกการโกงได้ในวันเดียว แต่การสร้างระบบที่โปร่งใส ตรวจสอบได้ และการให้ความรู้แก่ประชาชนในการ “ตรวจสอบก่อนบริจาค” คือก้าวสำคัญที่จะทำให้การให้ กลับมาเป็นการให้อย่างมีความสุข ปลอดภัย และเปี่ยมด้วยคุณค่าอย่างแท้จริง

ไม่ใช่ทุกการบริจาคคือการช่วยเหลือ และไม่ใช่ทุกผู้รับคือผู้ร่วมสร้างบุญ — การเลือกสนับสนุนที่ถูกต้อง อาจสำคัญพอๆ กับเจตนาในการบริจาค